AyurvedaKrant-Plus Abonnement
Alcoholgebruik: inzichten vanuit moderne geneeskunde en Ayurveda
Alcoholgebruik kan – ook volgens Ayurveda – leiden tot een breed scala aan psychische en lichamelijke klachten. In de medische praktijk komen steeds vaker patiënten met problemen die voortkomen uit overmatig of langdurig alcoholgebruik. Deze klachten zijn nauw met elkaar verbonden en beïnvloeden zowel het lichaam als de geest. Binnen de moderne psychiatrie wordt regelmatig alcoholgebruik erkend als een psychische aandoening. De DSM-5, het internationale classificatiesysteem voor psychische stoornissen, plaatst alcoholgebruik met hallucinaties, wanen of controleverlies onder de zogeheten middelengeïnduceerde psychotische stoornissen.
Alcohol: toxisch én helizaam…
In Ayurveda wordt alcohol (Madya) niet direct gezien als een psychische aandoening, maar eerder als een potentieel toxische stof (Visha). Toch erkent Ayurveda ook dat alcohol, wanneer het in beperkte en juiste dosering wordt gebruikt, een stimulerende en zelfs heilzame werking kan hebben. In de klassieke teksten zoals de Charaka Samhita wordt alcohol vergeleken met zowel voedsel (anna) als gif, afhankelijk van hoe en wanneer het wordt gebruikt. Deze holistische visie onderstreept dat de impact van alcohol sterk afhangt van de persoon, de context, en het bewustzijn waarmee het wordt geconsumeerd.
Overmatig alcoholgebruik en medicatie
Voor de behandeling van alcoholverslaving worden in de westerse geneeskunde medicijnen zoals Disulfiram, Acamprosaat en Naltrexon ingezet. Deze middelen verminderen de drang naar alcohol of blokkeren de positieve effecten ervan. Daarnaast zijn psychologische begeleiding, groepsondersteuning en een stabiele sociale omgeving cruciale factoren voor succesvolle afbouw. Platforms zoals Alcoholics Anonymous spelen hierin een belangrijke rol. Ayurveda legt de nadruk bij (overmatig) alcoholgebruik op balansherstel via voeding, leefstijl, kruidengeneeskunde en reinigingstherapieën. Beide systemen erkennen het belang van vroegtijdige interventie en persoonlijke begeleiding bij alcoholgerelateerde klachten, en kunnen elkaar aanvullen in een integrale benadering van gezondheid.
Charaka Samhita over alcoholgebruik
Hieronder vind je de transcriptie en vertaling van de Sanskrietverzen uit Charaka Samhita, Chikitsa Sthana 24:8–11, waarin de vier stadia van alcoholintoxicatie (mada) worden beschreven. Deze beschrijving maakt deel uit van de klassieke Ayurvedische inzichten in de psychologische en fysiologische effecten van alcoholgebruik.
Sanskriettekst en transcriptie
Verse 8 (चतुर्विध मद अवस्थाः)
buddhi-smṛti-vṛtti-karah sukhaḥ pānāni pāritavadhananaḥ |
saṅgīta-nartana-vadhananaḥ prokto’tyarthaḥ prathamo mado hi |
akṣebhyaḥ so’nukūla-līlā-kṛtir īrṣyānvitaḥ |
ālāpaniṣṭhābhihato mukhaś cetaḥ pumān madena ||8||
Verse 9
gṛhṇed gandhān guṇān smaret khāded abhakṣyāṇi ca na śṛṇoti |
pūrvāṇi guṇāni hṛṣṭi-matte madet tṛtīye pumān antarātmā ||9||
Verse 10
caturtha tu made mūḍho bhrāntāviṣva niścayaḥ |
kāryākārya-vibhāga-jño mṛtādapi paro mṛtaḥ ||10||
Verse 11
ko madaṁ tādṛśaṁ gṛhṇātu duṣṭād ātmānam eva ca aparam |
bandhoṣmam avāmūḍhaḥ kāryaṁ praviśaḥ kṛtī ||11||
Vertaling in het Nederlands
Vers 8 – Eerste stadium van intoxicatie (mild):
De eerste fase van alcoholgebruik geeft een gevoel van geluk, vergroot plezier in zang, muziek en dans. De persoon blijft coherent in zijn gedrag. Hij geniet van vrolijkheid, doet mee aan sociale interactie, en toont milde speelsheid. De zintuigen functioneren nog normaal, al is er wat jaloezie en verlies van remmingen zichtbaar.
Vers 9 – Tweede en derde stadium:
In de tweede fase herkent men geuren, kwaliteiten en smaken, maar begint men ook ongepaste dingen te eten en te doen. Men verliest controle over wat wenselijk of ongepast is. In het derde stadium raakt het innerlijk bewustzijn verstoord, men verliest contact met de werkelijkheid en kan hallucineren of zichzelf niet meer beheersen.
Vers 10 – Vierde stadium (ernstig):
In het vierde stadium is de persoon volledig in de war, zonder enig gevoel voor wat echt of onecht is. Hij kent geen onderscheid meer tussen goed en kwaad handelen. Hij lijkt op een levend lijk — erger dan een dode, omdat zijn bewustzijn volledig is verdwenen.
Vers 11 – Conclusie:
Wie zou ooit vrijwillig zo’n staat van intoxicatie willen opzoeken, die leidt tot verlies van zelfbeheersing en mentale aftakeling? Alleen een dwaas, iemand die zijn eigen welzijn niet begrijpt, zal deze vorm van zelfvernietiging omarmen.
Bronvermelding
- Charaka Samhita, Chikitsa Sthana, hoofdstuk 24, verzen 8–11 (Ch.Chi. 24/8-11)
- American Psychiatric Association. Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM-5)
- World Health Organization – Global Information System on Alcohol and Health
- National Institute on Alcohol Abuse and Alcoholism (NIAAA) – Alcohol Use Disorder and Treatment Options
